بهترین روش شستن دندان مصنوعی؛ راهنمای کامل مراقبت، ضدعفونی و افزایش طول عمر دندان مصنوعی
اگر از دندان مصنوعی استفاده می کنید اما به درستی آن را تمیز نکنید باید منتظر عوارضی مثل التهاب لثه، عفونت قارچی و بوی بد دهان باشید. بسیاری از افراد تنها به آب کشیدن ساده دندان مصنوعی کفایت می کنند، در حالی که این اصلا کافی نیست. آشنایی با بهترین روش شستن دندان مصنوعی علاوه بر اینکه منجر به افزایش طول عمر پروتز می شود، بلکه سلامت مخاط دهان را نیز تضمین می کند.
در این مطلب قصد داریم طبق نظر دندانپزشکان بهترین روش های تمیز کردن دندان مصنوعی را به شما معرفی کنیم.
اهمیت رعایت بهترین روش شستن دندان مصنوعی
سطح دندان مصنوعی از جنس آکریل یا ترکیبات رزینی است که نسبت به مینای طبیعی دندان، متخلخل تر است. این تخلخل باعث می شود میکروارگانیسم ها به راحتی در آن نفوذ کنند. بر اساس توصیه های American Dental Association رعایت بهداشت روزانه پروتز برای پیشگیری از التهاب مخاط دهان و عفونت قارچی ضروری است.
عدم رعایت بهترین روش شستشوی دندان مصنوعی می تواند منجر به موارد زیر شود:
- التهاب لثه و مخاط دهان؛
- استوماتیت ناشی از دندان مصنوعی؛
- عفونت قارچی مانند کاندیدیازیس؛
- بوی بد دهان؛
- تغییر رنگ و ایجاد جرم روی پروتز؛
بنابراین تمیز کردن صحیح دندان مصنوعی فقط یک اقدام بهداشتی ساده نیست، بلکه یک ضرورت درمانی محسوب می شود.
مراحل بهترین روش شستن دندان مصنوعی به صورت روزانه
برای اجرای بهترین روش شستن دندان مصنوعی باید مراحل زیر را به صورت منظم انجام دهید:
1. خارج کردن دندان مصنوعی پس از صرف غذا
پس از هر وعده غذایی، دندان مصنوعی را از دهانتان خارج کرده و با آب ولرم بشویید. این کار باعث حذف بقایای غذایی و کاهش تشکیل پلاک می شود.
نکته مهم: هرگز برای شستن دندان مصنوعی از آب داغ استفاده نکنید، زیرا حرارت بالا می تواند باعث تغییر شکل آکریل شود.
2. استفاده از برس مخصوص دندان مصنوعی
برای اجرای بهترین روش شستن دندان مصنوعی باید از برس مخصوص پروتز استفاده کنید. این برس ها دارای الیاف نرم اما متراکم هستند که بدون ایجاد خراش، سطح دندان مصنوعی را تمیز می کنند.
از مسواک های زبر استفاده نکنید، زیرا خراش های ریز ایجاد شده محیط مناسبی برای تجمع باکتری ها خواهد بود.
3. استفاده از شوینده مناسب
بر اساس توصیه بهترین متخصصان پروتز دندان، برای شستن دندان مصنوعی از موارد زیر استفاده کنید:
- شوینده های مخصوص دندان مصنوعی؛
- صابون ملایم؛
- مایع تمیزکننده غیر ساینده؛
توجه: از خمیر دندان های معمولی استفاده نکنید، زیرا خاصیت سایندگی دارند و به مرور باعث کدر شدن سطح پروتز می شوند.
4. خیساندن دندان مصنوعی
یکی از مراحل کلیدی در بهترین روش شستشوی دندان مصنوعی، خیساندن شبانه پروتز در محلول شستشوی دندان مصنوعی است.
طبق توصیه های World Health Organization ضدعفونی وسایل داخل دهان برای پیشگیری از عفونت اهمیت زیادی دارد.
روش صحیح خیساندن دندان مصنوعی به شرح زیر است:
- دندان مصنوعی را شب ها از دهان خارج کنید.
- آن را در ظرف آب تمیز یا محلول مخصوص قرار دهید.
- اجازه دهید حداقل 6 تا 8 ساعت در محلول شستشوی دندان مصنوعی بماند.
این کار از خشکی آکریل جلوگیری کرده و مانع تغییر فرم پروتز می شود.
آیا قرص های تمیزکننده دندان موثر هستند؟
یکی از مکمل های مهم در اجرای بهترین روش شستن دندان مصنوعی استفاده از قرص های تمیزکننده مخصوص پروتز است. این قرص ها معمولا حاوی ترکیبات اکسیدکننده ملایم مانند پراکسید قلیایی هستند که پس از حل شدن در آب، حباب های فعال آزاد می کنند و به جدا شدن پلاک میکروبی، رنگدانه های غذایی و رسوبات سطحی کمک می کنند.
بر اساس توصیه های American Dental Association قرص های تمیزکننده جایگزین مسواک زدن مکانیکی نیستند، بلکه باید در کنار برس مخصوص استفاده شوند. به عبارت دیگر، بهترین روش تمیز کردن دندان مصنوعی شامل دو مرحله است: تمیز کردن مکانیکی با برس و سپس ضدعفونی شیمیایی با محلول حاصل از قرص.
طرز استفاده قرص سفیدکننده دندان مصنوعی به شرح زیر است:
- یک قرص را در یک لیوان آب ولرم حل کنید.
- دندان مصنوعی را کاملا در محلول قرار دهید.
- بسته به دستور کارخانه، بین 5 تا 15 دقیقه صبر کنید.
- پس از خارج کردن، پروتز را با آب جاری کاملا بشویید.
نکته مهم این است که از آب داغ استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث تغییر شکل آکریل شود.
آیا استفاده از وایتکس برای شستن دندان مصنوعی مجاز است؟
بسیاری از بیماران تصور می کنند وایتکس به دلیل خاصیت ضدعفونی کنندگی قوی می تواند گزینه مناسبی در بهترین روش شستن دندان مصنوعی باشد. از نظر علمی، سدیم هیپوکلریت موجود در وایتکس قدرت بالایی در از بین بردن باکتری ها و قارچ ها دارد، اما استفاده از آن نیازمند دقت بسیار بالا است.
در شرایط خاص، محلول بسیار رقیق شده وایتکس ممکن است برای ضدعفونی کوتاه مدت دندان مصنوعی کامل آکریلی و آن هم با تجویز دندانپزشک استفاده شود. غلظت بالا یا مدت زمان تماس طولانی می تواند باعث تغییر رنگ آکریل، کاهش استحکام ساختاری و ایجاد بوی نامطبوع پایدار در پروتز شود. همچنین در پروتزهای پارسیل که دارای اجزای فلزی هستند، وایتکس می تواند موجب خوردگی فلز و آسیب غیرقابل برگشت به ساختار آن شود.
نکته مهم دیگر این است که استفاده خودسرانه وایتکس برای سفیدی دندان مصنوعی، بدون اطلاع از رقیق سازی استاندارد، ممکن است به مخاط دهان نیز آسیب برساند. باقی ماندن ذرات شیمیایی روی سطح پروتز می تواند باعث تحریک بافت نرم و التهاب شود.
بنابراین اگرچه وایتکس خاصیت ضدعفونی کننده دارد، اما به عنوان یک روش روتین در بهترین روش شستشوی دندان مصنوعی توصیه نمی شود. انتخاب ایمن تر، استفاده از محلول های آماده و استاندارد مخصوص پروتز است که غلظت و فرمولاسیون آنها برای حفظ سلامت آکریل و بافت دهان طراحی شده است.
شستن دندان مصنوعی با جوش شیرین؛ آیا روش مناسبی است؟
استفاده از جوش شیرین یکی از روش های خانگی رایج برای تمیز کردن دندان مصنوعی است، اما باید بررسی کنیم که آیا این روش واقعا با اصول علمی بهترین روش تمیز کردن دندان مصنوعی همخوانی دارد یا خیر.
جوش شیرین خاصیت قلیایی و تا حدی سایندگی ملایم دارد. این ویژگی می تواند به کاهش بوی نامطبوع و حذف برخی لکه های سطحی کمک کند. با این حال، سطح دندان مصنوعی از آکریل رزینی ساخته شده و نسبت به خراش حساس تر از مینای طبیعی دندان است. استفاده مکرر و مستقیم از پودر جوش شیرین می تواند باعث ایجاد خراش های میکروسکوپی شود. این خراش ها محل تجمع پلاک میکروبی و قارچ خواهند شد و در درازمدت نتیجه ای معکوس ایجاد می کنند.
بر اساس توصیه های American Dental Association استفاده از مواد ساینده برای تمیز کردن پروتز توصیه نمی شود، زیرا می تواند به کاهش صافی سطح و تغییر رنگ تدریجی منجر شود.
اگر قصد استفاده دارید، این نکات را رعایت کنید:
- اگر بیمار به هر دلیل می خواهد از جوش شیرین استفاده کند، باید آن را به صورت محلول بسیار رقیق و نه به شکل پودر مستقیم به کار ببرد.
- مقدار کمی جوش شیرین را در آب حل کرده و با برس نرم مخصوص پروتز به آرامی سطح را تمیز کند.
- این روش نباید به صورت روزانه انجام شود.
بهترین روش شستن دندان مصنوعی ثابت یا متصل شونده ایمپلنت
در دندان مصنوعی های متکی بر ایمپلنت، رعایت بهداشت حتی مهم تر است. اطراف اتصالات ایمپلنت مستعد تجمع پلاک هستند.
در این موارد علاوه بر اجرای بهترین روش شستن دندان مصنوعی باید:
- از واترجت دندانی استفاده شود.
- اطراف اباتمنت با برس بین دندانی تمیز گردد.
- معاینه منظم توسط متخصص انجام شود.
اشتباهات رایج در تمیز کردن دندان مصنوعی
برای رعایت کامل بهترین روش شستشوی دندان مصنوعی از این اشتباهات پرهیز کنید:
- شستن با آب داغ؛
- استفاده از خمیر دندان ساینده؛
- خشک نگه داشتن طولانی مدت پروتز؛
- خوابیدن با دندان مصنوعی؛
- استفاده از مواد سفید کننده خانگی؛
این موارد باعث کاهش طول عمر پروتز و آسیب به مخاط دهان می شوند.
چند وقت یکبار باید دندان مصنوعی را تعویض کرد؟
حتی اگر بهترین روش شستن دندان مصنوعی را رعایت کنید، به طور متوسط هر 5 تا 7 سال نیاز به تعویض یا اصلاح دارد. تحلیل استخوان فک باعث تغییر تطابق پروتز می شود و ممکن است نیاز به ریلاین یا ساخت مجدد باشد. معاینه سالانه توسط دندانپزشک برای بررسی سلامت مخاط دهان و وضعیت پروتز ضروری است.
ارتباط بهداشت دندان مصنوعی با سلامت عمومی بدن
مطالعات نشان داده اند که بهداشت نامناسب دهان می تواند با بیماری های سیستمیک مانند دیابت و بیماری های قلبی عروقی ارتباط داشته باشد. تجمع باکتری در دهان ممکن است وارد جریان خون شود. به همین دلیل رعایت بهترین روش شستن دندان مصنوعی فقط یک مسئله زیبایی نیست، بلکه بخشی از مراقبت سلامت عمومی محسوب می شود.
برنامه پیشنهادی روزانه برای رعایت بهترین روش شستن دندان مصنوعی
| صبح | خارج کردن پروتزمسواک زدن کامل با شوینده مخصوصشستشو با آب ولرم |
| بعد از هر وعده غذایی | آبکشی کامل |
| شب | تمیز کردن کامل با برس مخصوصخیساندن در محلول ضدعفونی |
جمع بندی
بهترین روش شستن دندان مصنوعی ترکیبی از تمیز کردن مکانیکی روزانه، استفاده از شوینده مناسب، خیساندن شبانه و مراجعه منظم به دندانپزشک است. رعایت این اصول نه تنها باعث افزایش طول عمر پروتز می شود، بلکه از عفونت های دهانی، بوی بد و التهاب لثه پیشگیری می کند.
اگر از دندان مصنوعی استفاده می کنید، اجرای دقیق بهترین روش تمیز کردن دندان مصنوعی را به عنوان بخشی از روتین بهداشتی روزانه خود در نظر بگیرید. مراقبت صحیح، تضمین کننده لبخندی سالم و ماندگار خواهد بود.
سوالات متداول
خیر. برای حفظ سلامت لثه و جلوگیری از عفونت قارچی، باید شب ها خارج شود.
خیر. قرص های تمیزکننده مکمل هستند و جایگزین مسواک مکانیکی نمی شوند.
به دلیل تجمع پلاک میکروبی و رعایت نکردن بهترین روش شستن دندان مصنوعی.
