جرمگیری دندان؛ تکنیک های نوین برای پاکسازی و سلامت دندان ها

جرمگیری دندان یکی از اصلی ترین روش های پیشگیری از بیماری های لثه و حفظ سلامت دهان است. با حذف پلاک ها و رسوبات سخت، از پوسیدگی، التهاب لثه و بوی بد دهان جلوگیری می شود. در این مقاله از لبخندفا با روش های جرمگیری، مزایا، مراقبت های پس از آن و نکات مهم آشنا می شوید.

اهمیت جرم گیری دندان

پلاک های دندانی در واقع لایه های نازک و چسبنده ای از باکتری ها هستند که روی سطح دندان ها جمع می شوند. اگر این پلاک ها به موقع تمیز نشوند، می توانند به مواد سختی به نام جرم تبدیل شود. این جرم ها به دندان ها و لثه ها آسیب می رسانند و حتی منجر به عفونت دندان، التهاب لثه ها (ژنژیویت) یا بیماری های پیشرفته تر لثه مانند پریودنتیت و پوسیدگی دندان می شوند. در این شرایط تمیز کردن دندان با برداشتن جرم یک ضرورت محسوب می شود.

جرم گیری چیست؟

جرمگیری یا اسکیلینگ دندان یک روش حرفه ای است که در دندانپزشکی انجام می شود. در این روش، دندانپزشک از ابزارهای خاصی برای پاکسازی دندان ها استفاده می کند و به کمک آن ها جرم های روی دندان و زیر لثه ها را برمی دارد. معمولاً این فرآیند به دو بخش تقسیم می شود:

تمیز کردن سطح دندان ها

این مرحله شامل حذف جرم های موجود روی سطح دندان ها است که به کمک ابزارهای دستی یا دستگاه های اولتراسونیک انجام می شود. این دستگاه ها ارتعاشات با فرکانس بالا تولید می کنند که به شکستن و جدا شدن جرم های سخت کمک می کند.

برداشتن جرم های زیر لثه

این مرحله به نام “روت پلنینگ” شناخته می شود و شامل پاکسازی ریشه دندان ها است. این بخش از فرآیند به دندانپزشک کمک می کند تا باکتری ها و جرم های موجود در زیر خط لثه را که به سلامت دندان ها آسیب می زنند، بردارد. این فرآیند می تواند به کاهش التهاب لثه ها و جلوگیری از پیشرفت بیماری های لثه کمک کند.

انواع روش های جرم گیری دندان

در دندانپزشکی، روش های مختلفی برای تمیز کردن دندان ها و برداشتن جرم از آن ها استفاده می شود که برخی از آن ها عبارت اند از:

پاکسازی دستی دندان

روش دستی یکی از قدیمی ترین و رایج ترین روش ها برای اسکیلینگ دندان است. در این روش دندانپزشک از ابزارهای دستی کوچک استفاده می کند تا جرم ها و پلاک های چسبیده به دندان ها را به صورت دستی برطرف کند. تمیز کردن دستی به دقت و مهارت دندانپزشک وابسته است و ممکن است زمان بیشتری نسبت به روش های دیگر نیاز داشته باشد.

برداشتن جرم دندان اولتراسونیک دندان

در این روش از دستگاه هایی استفاده می شود که امواج اولتراسونیک (فراصوت) تولید می کنند. این امواج با ایجاد ارتعاشات کوچک باعث شکستن جرم های سخت و چسبنده می شوند و آن ها را از دندان جدا می کنند. التراسونیک سریع تر و راحت تر از پاکسازی دستی است و به همین دلیل در بسیاری از مطب های دندان پزشکی به عنوان روش اصلی استفاده می شود.

جرم گیری دندان با لیزر

استفاده از لیزر در تمیز کردن دندان یک روش جدید و پیشرفته است. این روش به دندانپزشک امکان می دهد که بدون تماس مستقیم، جرم ها و پلاک ها را از روی دندان ها و لثه ها حذف کند. این تکنیک ممکن است درد و خونریزی کمتری ایجاد کند و برای بیمارانی که حساسیت بیشتری دارند مناسب باشد.

جت آب

این روش از جت های کوچک آب استفاده می کند که با فشار زیاد به جرم ها و پلاک ها ضربه می زنند و آن ها را از دندان ها جدا می کنند. این روش کمتر تهاجمی است و برای بیمارانی که از روش های سنتی نگران هستند، مناسب است.

مراحل جرمگیری دندان

ردیف	مراحل	توضیحات
1️⃣	معاینه اولیه	بررسی وضعیت دندان ها و لثه
2️⃣	اسکیلینگ سطحی	حذف جرم های روی دندان با ابزار مخصوص
3️⃣	روت پلنینگ	پاکسازی زیر لثه و حذف باکتری ها
4️⃣	شست و شو و ضدعفونی	تمیز کردن کامل ناحیه جرمگیری شده
5️⃣	پولیش دندان	صاف و براق کردن سطح دندان ها

مزایای جرمگیری دندان

پیشگیری از بیماری های لثه و پوسیدگی دندان

یکی از مهم ترین فواید پاکسازی دندان این است که می تواند از ابتلا به بیماری های لثه جلوگیری کند. پلاک ها و جرم هایی که در ناحیه لثه تجمع می کنند، منجر به التهاب و عفونت می شوند و در صورت پیشرفت، می توانند باعث تخریب استخوان فک شوند. با برداشتن جرم از دندان می توان این مشکلات را به موقع کنترل کرد. علاوه بر این پلاک های چسبیده به دندان ها اسید تولید می کنند که باعث پوسیدگی دندان ها می شوند. اسکیلینگ می تواند این پلاک ها را از بین ببرد و از پوسیدگی جلوگیری کند.

حفظ زیبایی دندان ها و بهبود بوی دهان

تمیز کردن دندان ها، لکه ها و زردی هایی که به مرور زمان روی دندان ها ایجاد می شوند نیز برداشته می شوند. این موضوع به بهبود ظاهر دندان ها و لبخند بیمار کمک می کند. از طرفی بوی بد دهان معمولاً به دلیل تجمع باکتری ها و جرم ها در دهان ایجاد می شود. پاکسازی دندان ها، این باکتری ها از بین می روند و بوی دهان نیز بهبود پیدا می کند.

مضرات جرم گیری دندان

هرچند برداشتن جرم از دندان فرآیند ایمنی است، اما ممکن است برخی از بیماران پس از این عمل احساس ناراحتی کنند. برخی از عوارض و مشکلات احتمالی پس از تمیز کردن دندان عبارتند از:

حساسیت دندان ها: پس از اسکیلینگ دندان، ممکن است دندان ها به طور موقت حساس تر شوند. برخی از افراد اعتقاد دارند این حساسیت مربوط به نازک شدن دندان است. اما این حساسیت معمولاً به دلیل برداشته شدن لایه جرم است که سطح دندان ها را پوشانده بود و معمولاً به مرور زمان کاهش می یابد و قابل کنترل است.

خونریزی لثه: در برخی موارد لثه ها پس از پاکسازی خونریزی می کنند. این خونریزی معمولاً به دلیل التهاب لثه ها به وجود می آید و با بهبودی لثه ها متوقف می شود.

تحلیل لثه ها: در موارد شدید بیماری لثه، ممکن است پس از برداشتن جرم از دندان، لثه ها دچار تحلیل شوند و دندان ها بلندتر به نظر برسند. این اتفاق معمولاً زمانی رخ می دهد که بیماری لثه در مراحل پیشرفته باشد.

عفونت: در موارد نادر، پس از پاکسازی دندان ها، لثه ها به دلیل باکتری های موجود در دهان دچار عفونت می شوند. این عارضه با استفاده از آنتی بیوتیک ها قابل درمان است.

مراقبت های پس از پاکسازی دندان

پس از تمیز کردن دندان ها، رعایت مراقبت های مناسب به حفظ سلامت دهان و دندان کمک می کند. مسواک زدن حداقل دو بار در روز به حذف پلاک های جدید از روی دندان ها کمک می کند و مانع از تجمع مجدد جرم ها می شود. نخ دندان به تمیز کردن نواحی بین دندان ها کمک می کند که مسواک به آن ها دسترسی ندارد. این کار به جلوگیری از تشکیل پلاک و جرم در این نواحی کمک می کند. علاوه بر این موارد استفاده از دهانشویه های ضد باکتری نیز می توانند به کاهش باکتری های موجود در دهان کمک و از تشکیل پلاک ها جلوگیری کنند.

هزینه جرم گیری دندان

هزینه برداشتن جرم از روی دندان به عوامل مختلفی مانند موقعیت جغرافیایی، میزان جرم موجود، پیچیدگی کار و تخصص دندانپزشک بستگی دارد. به طور کلی، هزینه پاکسازی دندان در یک کلینیک دندانپزشکی می تواند از 1.500.000 تا 3.000.000 تومان در هر جلسه متغیر باشد. اگر نیاز به جرمگیری عمیق یا تسطیح ریشه (که برای درمان بیماری های لثه شدیدتر انجام می شود) باشد، این مبلغ ممکن است افزایش یابد. در این موارد، هزینه ها می تواند بین 3,500,000 تا 6,000,000 تومان یا بیشتر باشد.

جرم گیری دندان خانگی

پاکسازی دندان به روش خانگی شامل استفاده از روش ها و ابزارهای ساده ای است که به حذف پلاک و کاهش جرم روی دندان ها کمک می کند. اگرچه جرم گیری حرفه ای توسط دندانپزشک ضروری است، اما برخی از افراد تمایل دارند به روش های خانگی نیز برای بهبود بهداشت دهان و دندان خود تکیه کنند.

روش های رایج جرم گیری خانگی شامل استفاده از خمیر دندان های مخصوص حاوی ترکیبات ضد پلاک مانند فلوراید، مسواک زدن به روش صحیح و منظم، استفاده از نخ دندان برای پاکسازی بین دندان ها و شستشو با دهانشویه های آنتی باکتریال است. همچنین برخی افراد از سرکه سیب، جوش شیرین یا روغن نارگیل به عنوان روش های طبیعی برای تمیز کردن دندان ها و از بین بردن لکه ها استفاده می کنند. با این حال، این روش ها تنها تا حدی موثرند و نمی توانند جایگزین کامل جرم گیری تخصصی در مطب دندانپزشک شوند.

پیشگیری از تشکیل جرم روی دندان ها

برای پیشگیری از تشکیل جرم روی دندان ها، مسواک زدن منظم حداقل دو بار در روز همراه با استفاده از نخ دندان ضروری است. استفاده از خمیر دندان های ضد جرم و دهانشویه های ضد باکتری نیز به کاهش پلاک ها کمک می کند. علاوه بر این، کاهش مصرف غذاها و نوشیدنی های شیرین و اسیدی و مراجعه منظم به دندانپزشک، نقش مهمی در حفظ سلامت و جلوگیری از تجمع جرم دارد.

چه کسانی نباید یا باید با احتیاط جرمگیری دندان انجام دهند؟

در حالت کلی، جرمگیری دندان یک روش ایمن و غیرتهاجمی است، اما در برخی شرایط خاص، نیاز به بررسی بیشتر یا تاخیر در انجام آن وجود دارد:

ردیف	شرایط	توضیحات
1️⃣	بیماری های قلبی عفونی	نیاز به آنتی بیوتیک قبل از جرمگیری
2️⃣	سیستم ایمنی ضعیف	احتمال عفونت بیشتر نیاز به مشورت پزشک
3️⃣	دیابت کنترل نشده	خطر خونریزی و عفونت بالاتر
4️⃣	بارداری	بهتر است در سه ماهه دوم انجام شود
5️⃣	حساسیت به مواد بی حسی	نیاز به بررسی نوع ماده بی حسی
6️⃣	مصرف داروهای رقیق کننده خون	خطر خونریزی بیشتر هماهنگی با پزشک لازم

آیا جرمگیری به مینای دندان آسیب می‌ زند؟

یکی از رایج‌ ترین باورهای نادرست درباره جرمگیری دندان این است که این درمان باعث از بین رفتن مینای دندان می‌ شود. در واقع، جرمگیری اصولی با هدف حذف جرم، پلاک و رسوبات سخت‌ شده از روی دندان و اطراف لثه انجام می‌ شود و نباید به مینای سالم دندان آسیبی وارد کند. ابزارهای جرمگیری برای جدا کردن رسوبات چسبیده به سطح دندان طراحی شده‌اند، نه برای تراشیدن بافت طبیعی دندان.

برخی افراد پس از جرمگیری احساس می‌ کنند دندان‌هایشان نازک‌ تر یا حساس‌ تر شده است. این احساس معمولاً به دلیل برداشته شدن لایه‌ های ضخیم جرم و آشکار شدن سطح واقعی دندان ایجاد می‌ شود، نه به علت آسیب دیدن مینا، در بیشتر موارد این حساسیت موقتی است و طی چند روز تا چند هفته کاهش پیدا می‌ کند. به همین دلیل، زمانی که جرمگیری توسط دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان انجام شود، نه تنها برای مینای دندان مضر نیست، بلکه به حفظ سلامت دندان‌ ها و لثه‌ ها نیز کمک می‌ کند.

چرا بعد از جرمگیری فاصله بین دندان‌ ها بیشتر دیده می‌ شود؟

بعضی افراد پس از جرمگیری متوجه می‌ شوند که فاصله بین دندان‌ هایشان بیشتر از قبل به نظر می‌ رسد و تصور می‌ کنند جرمگیری باعث ایجاد این فاصله شده است. در حقیقت، این فاصله‌ ها معمولاً از قبل وجود داشته‌اند اما توسط جرم‌ های انباشته‌ شده و رسوبات سخت اطراف دندان پوشانده شده بودند.

جرم‌هایی که در طول ماه‌ ها یا سال‌ ها روی دندان و زیر لثه تجمع پیدا می‌ کنند، ممکن است فضای بین دندان‌ ها را پر کرده و ظاهر آن‌ ها را به هم نزدیک‌ تر نشان دهند. پس از حذف این رسوبات، شکل واقعی دندان‌ ها و وضعیت طبیعی لثه مشخص می‌ شود. بنابراین جرمگیری باعث ایجاد فاصله جدید نمی‌ شود، بلکه تنها جرم‌ هایی را برمی‌دارد که این فاصله‌ ها را پنهان کرده بودند. در واقع مشاهده این فضاها می‌ تواند نشانه‌ای از ضرورت جرمگیری و پاکسازی حرفه‌ای دندان‌ ها باشد.

تفاوت جرمگیری دندان با بلیچینگ چیست؟

ویژگی	جرمگیری دندان	بلیچینگ دندان
هدف اصلی	حذف جرم و پلاک	روشن‌تر کردن رنگ دندان
نوع درمان	درمانی و پیشگیرانه	زیبایی
تأثیر بر سلامت لثه	دارد	ندارد
حذف جرم و رسوبات	بله	خیر
روشن کردن رنگ طبیعی دندان	خیر	بله
نیاز به تشخیص بیماری لثه	بله	معمولاً خیر

جرمگیری و بلیچینگ دو درمان کاملاً متفاوت هستند که اهداف متفاوتی را دنبال می‌ کنند. جرمگیری یک روش درمانی برای حذف جرم، پلاک و باکتری‌ های تجمع‌ یافته روی دندان‌ ها و اطراف لثه است و نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌ های لثه و حفظ سلامت دهان دارد. در مقابل، بلیچینگ یک روش زیبایی محسوب می‌ شود که با استفاده از مواد سفید کننده، رنگ طبیعی دندان را روشن‌ تر می‌ کند.

بسیاری از افراد تصور می‌ کنند جرمگیری دندان‌ ها را سفید می‌ کند، اما این تصور کاملاً درست نیست. جرمگیری تنها لکه‌ها و رسوبات سطحی را حذف می‌ کند و ممکن است باعث شود دندان‌ ها تمیزتر و درخشان‌ تر به نظر برسند. در حالی که بلیچینگ با تغییر رنگدانه‌های داخل ساختار دندان، موجب روشن‌ تر شدن رنگ دندان نسبت به حالت اولیه می‌ شود. به همین دلیل، این دو روش مکمل یکدیگر هستند و هر کدام کاربرد خاص خود را دارند.

نتیجه گیری

جرمگیری دندان یکی از مهم ترین روش های حفظ سلامت دهان و پیشگیری از بیماری های لثه و پوسیدگی دندان است. با حذف پلاک ها و رسوبات سخت، نه تنها از التهاب و عفونت لثه جلوگیری می شود بلکه زیبایی و تازگی لبخند نیز حفظ می گردد. انتخاب روش مناسب جرمگیری و رعایت مراقبت های پس از آن، نقش مهمی در اثرگذاری این فرایند دارد. همچنین، توجه به شرایط فردی و مشورت با دندانپزشک در موارد خاص، از بروز عوارض احتمالی پیشگیری می کند. با رعایت نکات بهداشتی و مراجعه منظم به دندانپزشک، می توان از سلامت دائمی دندان ها و لثه ها اطمینان حاصل کرد.

سوالات متداول