تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی در چیست؟ (از کجا بفهیم آفت دهان داریم یا زگیل؟)

مشکلات دهان و دندان می توانند تاثیرات زیادی بر کیفیت زندگی افراد داشته باشند. دو بیماری شایع در این زمینه، آفت دهان و زگیل دهانی هستند. هرچند ممکن است این دو بیماری از نظر ظاهری یا علائم اولیه به نظر شبیه باشند، اما در حقیقت تفاوت های اساسی از نظر علت، علائم، نحوه انتقال، درمان و پیشگیری دارند. در این مقاله از لبخند فا، به بررسی تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی می پردازیم و سعی می کنیم اطلاعات جامعی برای درک بهتر این دو مشکل ارائه دهیم.

ویژگی	آفت دهان	زگیل دهان
شکل	گرد ، صاف ، بیضی شکل	برجستگی های نامنظم و کوچک
رنگ	زرد یا سفید	به رنگ پوست دهان
اندازه	کوچک تر از 5 میلی متر	کوچک یا چند میلی متری
علت	استرس ، حساسیت به مواد غذایی	عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی
تعداد	معمولا یکی یا چند عدد	معمولا یکی اما خوشه ای
سرایت	انتقال پیدا نمی کند	انتقال از طریق تماس
دوره بهبودی	7 تا 14 روز	پایدار و به صورت خود به خودی درمان نمی شود.
محل شایع	زیر زبان، داخل گونه ها، لب ها و کف دهان	سقف دهان و لثه ها
مقدار شیوع	بیشتر	کمتر
احساس سوزش	دارد	ندارد
حساسیت موضعی	دارد	ندارد
احساس درد	ندارد	دارد
حالت تورم	کمتر	بیشتر

آفت دهان چیست؟

آفت دهان (Aphthous stomatitis) یک نوع زخم دهانی است که معمولاً در داخل دهان ایجاد می شود. این زخم ها معمولاً کوچک، گرد یا بیضی شکل هستند و اطراف آن ها قرمزی وجود دارد. آفت دهان به طور معمول در قسمت داخلی گونه ها، لب ها، زیر زبان یا کف دهان ظاهر می شود.

علت دقیق آفت دهان هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما عواملی مانند استرس یا اضطراب، فشار روانی می تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و احتمال ایجاد آفت را افزایش دهد. علاوه بر این آسیب فیزیکی، حساسیت های غذایی، کمبود ویتامین ها و مواد معدنی و اختلالات سیستم ایمنی برخی بیماری های خودایمنی، مانند بیماری کرون یا لوپوس، می توانند دلیل ایجاد، آفت باشند.

زخم های دردناک داخل دهان، اندازه کوچک (کمتر از 10 میلی متر)، عدم وجود علائم عمومی مانند تب یا خستگی (مگر در موارد نادر) از علائم این آفت است. این زخم ها معمولاً در عرض یک تا دو هفته بهبود می یابند.

زگیل دهانی چیست؟

زگیل دهانی (Oral warts) با آفت دهان تفاوت دارد و نتیجه عفونت ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. این زگیل ها معمولاً به صورت برجستگی های کوچک و غیر دردناک ظاهر می شوند و می توانند در قسمت های مختلف دهان، از جمله زبان، لثه ها و سقف دهان، دیده شوند.  HPV عامل اصلی ایجاد زگیل دهانی، ویروس پاپیلومای انسانی است که از طریق تماس مستقیم یا غیرمستقیم منتقل می شود.

یکی از راه های اصلی انتقال HPV به دهان، فعالیت های جنسی دهانی است. افراد با سیستم ایمنی ضعیف، مانند مبتلایان به HIV، بیشتر در معرض زگیل دهانی قرار دارند. برجستگی های کوچک و گاهی خوشه ای، بدون درد یا با درد کم، بافت سخت یا نرم، رنگ سفید، صورتی و عدم بهبود زخم هت بدون درمان از علائم زگیل دهانی است.

زگیل دهانی بعد از چند وقت نمایان می شود؟

اگر بدن افراد به ویروس اچ پی وی آلوده شود، حداقل 90-180 روز زمان نیاز است تا زگیل دهانی آشکار بشود. البته شایان ذکر است که بازه زمانی مذکور متغیر است؛ تجربیات افراد نشان داده است که خیلی از آن ها زودتر از 90 روز و حتی دیرتر از 180 روز با زگیل دهانی مواجه شدند. به یاد داشته باشید که ویروس HPV ممکن است با هیچ نشانه ای حتی بروز زگیل دهانی همراه نباشید.

اصلی ترین تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی چیست؟

مشکلات دهانی یکی از رایج ترین اختلالاتی هستند که ممکن است بر کیفیت زندگی افراد تاثیر بگذارند. آفت دهان و زگیل دهانی از جمله شایع ترین مشکلاتی هستند که گاه با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند.

هرچند هر دو در ناحیه دهان ظاهر می شوند، اما تفاوت های اساسی از نظر علت، ظاهر، نحوه انتقال و روش های درمان دارند. در ادامه به بررسی این تفاوت ها می پردازیم.

به نقل از vinmec.com:

ترجمه انگلیسی:

For canker sores, the lesions usually have a red, swollen border, especially painful when eating or touching. Canker sores typically heal within 7 to 10 days after drinking plenty of water, eating vegetables, or using cooling foods.Moreover, the warts of oral genital warts are pinkish-white and tiny, and when touched, they release fluid, causing pain when swallowing and numbness in the tongue and mouth

ترجمه فارسی:

در زخم های دهانی، ضایعات معمولاً دارای حاشیه قرمز و متورم هستند که به خصوص هنگام غذا خوردن یا لمس کردن دردناک می شوند. زخم های دهانی معمولاً ظرف 7 تا 10 روز پس از نوشیدن مقدار زیادی آب، خوردن سبزیجات یا استفاده از غذاهای خنک بهبود می یابند. علاوه بر این، زگیل های دهانی صورتی-سفید و کوچک هستند و هنگام لمس، مایعی آزاد می کنند که باعث درد هنگام بلع و بی‌حسی در زبان و دهان می شود.

1. علت بیماری

یکی از اصلی ترین انواع تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی، علت بروز آن هاست. علت دقیق آفت دهان هنوز مشخص نیست، اما عوامل مختلفی می توانند در بروز آن نقش داشته باشند. استرس، آسیب های فیزیکی به داخل دهان، حساسیت های غذایی و کمبود ویتامین ها (مانند ویتامین B12، آهن و اسید فولیک) از جمله عواملی هستند که می توانند احتمال ایجاد آفت را افزایش دهند. همچنین، برخی اختلالات سیستم ایمنی و عوامل ژنتیکی نیز ممکن است زمینه ساز این مشکل باشند. 

زگیل دهانی ناشی از عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. این ویروس می تواند از طریق تماس مستقیم (مانند تماس دهانی با فرد مبتلا) یا غیرمستقیم (مانند استفاده از وسایل شخصی مشترک) منتقل شود. عفونت HPV یکی از شایع ترین علل بیماری های پوستی و مخاطی در ناحیه دهان است.

2. تفاوت محل ایجاد آفت دهان با زگیل دهانی

یکی دیگر از انواع فرق آفت دهان با زیگیل دهانی می تواند در محل ایجاد بیماری خلاصه شود. زخم های آفتی معمولاً در نواحی نرم داخل دهان ظاهر می شوند. این نواحی شامل زیر زبان، داخل گونه ها، لب ها و کف دهان هستند.

این زخم ها در بافت های نرم ایجاد شده و اغلب در نواحی که به آسیب حساس هستند مشاهده می شوند. زگیل های دهانی می توانند در هر نقطه از دهان، از جمله نواحی سخت تر مانند سقف دهان و لثه ها ظاهر شوند. علاوه بر این، زبان و کناره های آن نیز از محل های رایج ایجاد زگیل هستند.

3. شکل و ظاهر

از آشکارترین تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی که به وضوح قابل مشاهده است، شکل و ظاهر بیماری ها می باشد. زخم های آفتی معمولاً صاف و گرد یا بیضی شکل هستند. مرکز این زخم ها سفید یا زرد رنگ است و حاشیه آن ها قرمز به نظر می رسد. اندازه این زخم ها معمولاً کوچک (کمتر از 10 میلی متر) است.  زگیل های دهانی به شکل برجستگی های نامنظم و کوچک ظاهر می شوند. سطح آن ها ممکن است شبیه به گل کلم باشد. رنگ زگیل ها معمولاً سفید، صورتی یا هم رنگ پوست دهان است و گاهی به صورت خوشه ای در دهان پدیدار می شوند.

4. تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی در علائم همراه

علائم این دو بیماری نیز تفاوت های قابل توجهی دارند. آفت ها معمولاً دردناک هستند و هنگام خوردن، نوشیدن، یا صحبت کردن می توانند ناراحتی زیادی ایجاد کنند. همچنین، گاهی با سوزش یا خارش همراه هستند که به خصوص در روزهای ابتدایی شدت بیشتری دارد. زگیل های دهانی معمولاً بدون درد هستند و بیشتر از نظر ظاهری جلب توجه می کنند. این زخم ها در موارد شدید ممکن است علائمی جدی مانند مشکل در بلع، اختلال تنفسی و …. را به دنبال داشته باشد.

5. نحوه انتقال

نحوه انتقال زگیل دهانی و آفت با هم فرق می کند. آفت دهان مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود. عوامل داخلی بدن، مانند استرس، ضعف سیستم ایمنی، یا آسیب های دهانی، بیشتر در ایجاد آن نقش دارند. زگیل دهانی مسری است و از طریق تماس مستقیم با زگیل یا مخاط فرد آلوده انتقال می یابد. همچنین، استفاده از وسایل مشترک (مانند ظروف غذا) می تواند خطر انتقال را افزایش دهد.

6. تفاوت در مدت زمان بهبود زگیل دهانی و آفت دهان

مدت زمان بهبود این دو بیماری نیز تفاوت دارد. درمان آفت دهان راحت است. این زخم ها معمولاً طی 7 تا 14 روز به خودی خود بهبود می یابند و نیازی به درمان خاص ندارند. در موارد شدید، ممکن است زمان بیشتری برای بهبود نیاز باشد. زگیل های دهانی به خودی خود از بین نمی روند و بدون درمان می توانند برای مدت طولانی در دهان باقی بمانند. درمان این زگیل ها معمولاً شامل روش های پزشکی مانند جراحی، کرایوتراپی (سرما درمانی)، یا استفاده از داروهای ضد ویروسی است.

7. تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی در روش های درمانی

جهت ارزیابی دقیق تر تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی نیازمند اخذ آگاهی روشن و درک بهتر از راهکارهای درمانی این 2 بیماری هستید. لازم است تا بدانید که نشانه های بروز عارضه تبخال با در نظر گرفتن نوع ویروس و سطح قدرت سیستم ایمنی بدن متفاوت است.

راهکارهای درمان آفت دهان عبارت اند از:

• از راهکارهای درمان سه سوته آفت دهان مانند شستشوی دهان با شربت دیفین هیدرامین یا مالیدن مقداری ژل آلوئه ورا بر روی زخم استفاده کنید.
• بهبودی آفت دهان با ژل ها یا کرم های حاوی بنزوکائین یا کلرهگزیدین برای کاهش درد و التهاب امکان پذیر است.
• دهان شویه های دارویی مانند محلول های استروئیدی یا آنتی بیوتیک
• چند قطره از سرکه سیب را بر روی یک سمت 1 عدد گوش پاک کن بریزید و آن را به آرامی روی آفت دهان بمالید؛ کمی احساس درد طبیعی است اما طی چند روز آینده از بین می رود.
• تغییر رژیم غذایی و اجتناب از غذاهای تحریک کننده مانند غذاهای تند و اسیدی
• مصرف مواد معدنی برای رفع کمبودها
• از عدم کمبود ویتامین B12 کسب اطمینان کنید (رایج ترین دلیل برای بروز آفت دهان است؛ اگر مکمل ویتامین B12 مصرف می کنید که حاوی ترکیب سیانوکوبالامین است، باید مصرف را قطع کنید و به دنبال جایگزین کردن آن با کابامید باشید چراکه حاوی سیانید است.)
• خمیر دندانی مورد استفاده برای نابودسازی باکتری های مضر دندانی و دهانی را بررسی نمایید تا حاوی ترکیبات تحریک کننده نباشد.

متخصص فک و دهان برای درمان زگیل دهانی از راهکارهای زیر استفاده می کند:

• برداشتن زگیل با استفاده از جراحی، لیزر یا سرما درمانی (کرایوتراپی).
• استفاده از داروهای موضعی مانند برخی کرم ها و ژل های ضد ویروس
• درمان ضد ویروسی در موارد شدید
• داروهای سیستمیک برای کاهش فعالیت HPV

8. تفاوت در پیشگیری از آفت دهان و زگیل دهانی

پیشگیری از آفت دهان با مدیریت استرس، رعایت بهداشت دهان و دندان، اجتناب از آسیب های دهانی و مصرف رژیم غذایی متعادل و مکمل های ویتامینی در صورت نیاز امکان پذیر است. پیشگیری از زگیل دهانی استفاده از واکسن HPV، رعایت بهداشت شخصی و جنسی، اجتناب از تماس مستقیم با زگیل های دیگران و تقویت سیستم ایمنی امکان پذیر است.

تشخیص آفت دهان و زگیل دهانی چگونه است؟

از کجا بفهیم آفت دهان داریم یا زگیل؟ تشخیص این دو بیماری معمولاً بر اساس معاینه بالینی انجام می شود. پزشک یا دندانپزشک با بررسی ریز جزئیات نظیر ارزیابی ساختار شکل و فرم بیماری، ابعاد و اندازه عارضه، نوع بافت و رنگ مشکل دهانی، قادر است به راحتی مسیر تشخیص تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی را سپری کند و مسئله دهانی که بیمار را درگیر کرده است، شناسایی نماید. البته در مواردی که تشخیص مشکل باشد، پزشک ممکن است از آزمایش های زیر استفاده کند:

• بیوپسی: نمونه برداری از زگیل یا زخم برای بررسی دقیق تر.
• آزمایش HPV: بررسی وجود ویروس پاپیلومای انسانی در بافت زگیل.
• آزمایش خون: برای بررسی عوامل مرتبط مانند کمبود ویتامین ها در آفت دهان.

بیشتر بخوانید: دانستنی های مهم درباره برفک دهان

نحوه پیشگیری از بروز آفت دهان و زگیل دهانی چگونه است؟

تصور نکنید که تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی تنها در نشانه ها، ظاهر، ناحیه بیماری، انتقال پذیری، زمان بهبودی، روش های درمان و … خلاصه می شود، روش های پیشگیری هم در این لیست قرار دارد و مطلع بودن از آن بسیار حائز اهمیت است:

👈 راهکارهای پیگشیری از آفت دهان

جهت پیشگیری از بروز بیماری زخم آفت دهانی لازم است تا چندین نکته را برای بالا بردن کیفیت سبک زندگی لحاظ کنید:

• از برنامه تغذیه ای مناسب و متعادل پیروی کنید.
• به کمبود ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن بی توجهی نکنید.
• به دنبال راهکارهای کاهش اضطراب و استرس باشید.
• سطح بهداشت دهان و دندان را تا بالاترین حد ممکن ارتقاء دهید.

👈 راهکارهای پیشگیری از زگیل دهانی

به یاد داشته باشید که در اختیار گرفتن کلید قفل روش های پیشگیری از بروز زگیل دهانی، محتاط بودن در برقراری تماس های جنسی و دهانی است. راهکارهای زیر در پیشگیری از این بیماری موثر هستند:

• نباید سطح بهداشت دهان ضعیف باشد.
• ویزیت های دوره ای دندانپزشکی را بررسی وضعیت سلامت دهان فراموش نشود؛ چراکه می توان از تکثیر ویروس اچ پی وی در فضا دهان جلوگیری نمود.
• تزریق واکسن اچ پی وی را در نظر بگیرید تا درصد درگیری با بیماری زگیل دهنی بسیار کاهش یابد.

جمع بندی کنیم؟

آفت دهان و زگیل دهانی هر دو مشکلات رایجی هستند، اما تفاوت های قابل توجهی دارند. آفت دهان معمولاً به خودی خود بهبود می یابد و مسری نیست، در حالی که زگیل دهانی نیاز به درمان دارد و می تواند به دیگران منتقل شود. درک این تفاوت ها به شما کمک می کند تا بهتر از سلامت دهان خود مراقبت کنید و در صورت بروز علائم مشکوک، به موقع به پزشک مراجعه نمایید.

سوالات متداول تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی